Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ
GIỮA TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN VÀ MỨC SINH
I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM, PHẠM TRÙ LIÊN QUAN VÀ CÁC CHỈ TIÊU
ĐÁNH GIÁ VỀ MỨC SINH
1. Một số khái niệm
Việc nghiên cứu mức sinh chiếm một vị trí trung tâm trong nghiên
cứu dân số vì một loạt lý do sau: sinh đóng vai trò thay thế và duy trì về mặt
sinh học của xã hội loài người, việc tăng dân số phụ thuộc hoàn toàn vào
việc sinh đẻ. Bất kỳ một xã hội nào cũng tồn tại do việc thay thế thế hệ này
bằng thế hệ khác thông qua sinh đẻ. Nếu việc thay thế số lượng dân số
không phù hợp, tức là số chết trong công đồng nào đó liên tục nhiều hơn số
sinh, xã hội đó sẽ đương đầu với nguy cơ diệt vong. Mặt khác nếu việc gia
tăng dân số quá nhanh cũng sẽ tạo ra hàng loạt các vấn đề kinh tế - xã hội và
chính trị cho đất nướcphải giải quyết. Quá trình thay thế của xã hội thông
qua sinh đẻ là quá trình rất phức tạp. Ngoài giới hạn về mặt sinh học, hàng
loạt các yếu tố xã hội, văn hoá, tâm lý cũng như kinh tế và chính trị có ảnh
hưởng quyết định mức độ và sự khác biệt mức sinh.
Trong thập kỷ 60, người ta nhận thấy rõ ràng là nhân tố chính trong
việc tăng dân số của các nước đang phát triển cũng như các nước phát triển
là mức sinh. Tỷ lệ gia tăng dân số trong nhiều nước hiện tại phụ thuộc vào
mức sinh và mức chết hơn là di dân quốc tế. Trong các nước đang phát triển,
mức độ chết đã giảm xuống đáng kể và hy vọng sẽ giảm nữa trong tương lai,
trong khi đó mức sinh lại không giảm một cách tương ứng dẫn đến việc tăng
dân số quá nhanh. Đó là mối đe doạ đối với chương trình phát triển kinh tế-
xã hội. Mức sinh còn được quyết định chủ yếu bởi cấu trúc tuổi của dân số.
Khả năng sinh đẻ là khả năng sinh lý của một người đàn ông, một
người phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng có thể sinh ra được ít nhất một con.
Mức sinh là biểu hiện thực tế của khả năng sinh đẻ. Do tính chất sinh
học quy định, không phảI độ tuổi nào con người cũng có khả năng sinh đẻ
mà chỉ ở một khoảng tuổi nhất định mới có khả năng này khoảng tuổi đó gọi
là thời kỳ có khả năng sinh sản. Chẳng hạn đối với phụ nữ khoảng tuổi đó
bắt đầu khi xuất hiện kinh nguyệt và kết thúc mãn kinh tức là khoảng
(15-49).
5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
Sự kiện sinh con sống là sự kiện đứa trẻ tách ra khỏi cơ thể người mẹ
và có biểu hiện của sự sống như hơI thở, tim đập, cuống rốn rung động hoặc
có những cử động tự nhiên của bắp thịt.
Để có một cái nhìn cụ thể hơn về mức sinh đứng trên các khía cạnh
khác nhau cảu quá trinh sinh sản chúng ta phải tiến hành phân tích các nhân
tố ảnh hưởng đến mức sinh và các thước đo đánh giá về mức sinh.
2. Các chỉ tiêu đánh giá mức sinh và các yếu tố ảnh hưởng
2.1. Các chỉ tiêu đánh giá mức sinh
Trong dân số học, khi đánh giá tình hình sinh đẻ, thông thường người
ta sử dụng một số chỉ tiêu sau:
Tỷ số trẻ em so với phụ nữ trong độ tuổi có khả năng sinh đẻ
Tỷ số trẻ em- phụ nữ (CWR) là tỷ số giữa số trẻ em dưới 5 tuổi và
số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (15-49)
P
0-4
CWR=
P
w 15-49
Trong đó:
P
0-4
số trẻ em từ o-4 tuổi
P
w 15-49
số phụ nữ trong độ tuổi có khả năng sinh đẻ
Tỷ số trẻ em – phụ nữ phản ánh được mức sinh trung bình trong thời
kỳ 5 năm hạn chế một phần sai số do báo cáo thiếu về số sinh trong năm
đầu
Đây là chỉ tiêu đánh gia mức độ sinh của dân cư mà không cần số liệu
chi tiết cụ thể. Nhưng đây là chỉ tiêu có cách đo lường rất thô, mức độ chính
xác không cao.
* Tỷ suất sinh thô (CBR)
Đây là chỉ tiêu đo mức sinh đơn giản và thường được sử dụng. Công
thức của nó được xác định như sau:
B
CBR =
P
Trong đó:
B là số trẻ em sinh ra trong năm
P là dân số trung bình trong năm
6
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
Tỷ suất sinh thôlà số trẻ em sinh sống được trên 1000 dân số trtung
bình trong năm.
Đây là chỉ tiêu thô về mức sinh, bởi vì mẫu số bao gồm cả thành
phần dân số không tham gia vào quá trình sinh sản : đàn ông trẻ em và
những người già. Mộu số cũng bao gồm cả những thành phần không hoạt
động tình iục hoặc vô sinh.
+ Ưu đIểm : Đây là chỉ tiêu quan trọng của mức sinh nó được dùng
trực tiếp để tính tỷ lệ tăng dân số, tính toán nhanh đơn giản và cần rất ít số
liệu.
+ Nhược điểm : không nhạy cảm bởi sự thay đổi của mức sinh, nó bị
ảnh hưởng bởi cấu trúc theo giới tuổi của dân số, phân boó mức sinh ở các
tuổi trong các kỳ có khả năng sinh sản, tình trạng hôn nhân.
* Tỷ suất sinh chung (GFR)
Tỷ suất sinh chung là tỷ số giữa số trẻ em sinh ra sống được trong
nămvới số phụ nữ trung bình trong độ tuổi sinh đẻ (15-49) của năm đó
nhân với 1000.
B
GFR =
P
w 15-49
Trong đó : B là tổng số trẻ em sinh ra trong năm
P
w 15-49
số phụ nữ trung bình từ 15-49 tuổi trong năm.
+ Ưu điểm: đây là chỉ tiêu dễ tính toán , mẫu số đã dường như loại bỏ
hết những người không liên quan trực tiếp đến hành vi sinh sản như: nam
giới, trẻ em và người già
+ Nhược điểm: Chỉ tiêu này chưa thật sự hoàn hảo vì tất cả những phụ
nữ không có chồng đều có mặt trong mẫu số, hơn thế nữa không tính đến
mức độ khác biệt về mức độ sinh ở các độ tuổi khác nhau.
* Tỷ suất sinh đặc trưng theo tuổi (ASFR
x
)
Đối với phụ nữ tần suất sinh khác nhau đáng kể từ độ tuổi này sang
độ tuổi khác, nhóm tuổi này sang nhóm tuổi khác. Do vậy để biểu thị mức
sinh sản của phụ nữ theo từng độ tuổi, nhóm tuổi khác nhau người ta
thường dùng chỉ tiêu tỷ suất sinh đặc trưng theo tuổi hoặc nhóm tuổi “x” nào
đó.
7
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
ASRF
x
là số trẻ em sinh ra sống trên 1000 ở độ tuổi x hay nhóm tuổi
x nào đó
Chỉ tiêu này phản ánh mối quan hệ tương quan giữa số trẻ em sinh ra
trong năm của các bà mẹ ở các độ tuổi hay nhóm tuổi khác nhau so với
tổng số phụ nữ ở độ các tuổi đó. ASFR
x
đòi hỏi số liệu phải chi tiết phải xác
định số lượng trẻ em sinh ra trong năm ở độ tuổi của các bà mẹ
Thông thương người tính tỷ suất sinh đặc trưng cho từng nhóm tuổi
của phụ nữ. Qua đó, ta có thể thấy được mức độ sinh đẻ của phụ nữ qua từng
nhóm tuổi. Tuổi sinh đẻ của phụ nữ bị chi phối bởi yếu tố sinh học. Qua
thực tế ta thấy cường độ sinh cao nhất ở tuổi 25-35 sau đó khác nhau sinh
sản giảm và nhiều yếu tố chi phối.
+ Tỷ suất sinh đặc trưng theo tuổi được xác định theo công thức sau:
B
fx
ASFR
x
=
P
wx
Trong đó: B
fx
số trẻ em của phụ nữ ở độ tuổi x sinh ra sống được
P
wx
số phụ nữ trung bình ở độ tuổi trong năm
+ ưu điểm:ASFR
x
loại trừ sự khác biệt về mức sinh của từng nhóm
tuổi và mang lại nhiều thông tin về hành vi sinh đẻ hơn bất kỳ một chỉ tiêu
đo lường về mức sinh nào khác.
+ Nhược điểm: Khi so sánh mức sinh giữa hai vùng, hai quốc gia và
chỉ tiêu này tương đối phức tạp và cần phải có nhiều chỉ số.
* Tổng tỷ suất sinh (TFR)
Đây là thứơc đo mức sinh được các nhà dân số học sử dụng rộng rãi
nhất khi đã biết tỷ suấ sinh đặc trưng theo tuổi hoặc nhóm tuổi thì việc xác
định tổng tỷ suất sinh là rất đơn giản
Tổng tỷ suất sinh phản ánh số trẻ em trung bình mà một phụ nữ hoặc
một thế hệ phụ nữ có thể có trong suốt cuộc đời sinh sản của mình.
TFR = n ASFR
x
\1000
Trong đó: n là số độ dài khoảng tuổi khảo sát
+ Ưu điểm: TFR có cách đo đơn giản mà không bị phụ thuộc vào cấu
trúc tuổi. Mặc dù, TFR là chỉ tiêu không có thực trong thực tế nhưng qua đó
ta có thể thấy được số con trung bình của một năm phụ nữ.
8
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
+ Nhược điểm: TFR đòi hỏi phải có số liệu về số trểm sinh ra theo
tuổi của các bà mẹ và số phụ nữ theo nhóm tuổi mà những số liệu này chỉ có
thể có được từ hệ thông đăng ký hay tổng điêù tra dân số. Hơn nữa nó không
cung cấp thông tin giữa các nhóm tuổi.
* Tỷ lệ các cặp vợ chồng sử dụng các biện pháp tránh thai
Để đánh giá mức độ của việc sử dung các biện pháp kế hoạch hoá gia
đình. Người ta thường sử dụng chỉ tiêu các cặp vợ chồng sử dụng các biện
pháp tránh thai.
CPR = U
x
/ F
15-49
Trrong đó: U
x
những cặp vợ chồng trong độ tuổi x (15-49)
F
15-49
số phụ nữ trong độ tuổi từ 15-49 có chồng
CPR dùng để phản ánh số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ hiên đang có
chồng áp dụng các biện pháp KHHGĐ. Nó được tính vào thời điểm nào đó
cho tất cả các biện pháp tránh thai hoặc chỉ tính riêng cho các BPTT hiện
đại. Tuy nhiên chỉ tiêu này thường khó phản ánh chính xác, vì ta chỉ có thể
thống kê được số người hiện đang sử dụng các BPTT hiện đại, còn đối với
các BPTT truyền thống thì việc thống kê chính xác được số người áp dụng là
một điều khó khăn. Tuy nhiên, chỉ tiêu này vẫn được áp dụng phổ biến.
2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức sinh
Mức sinh bị ảnh hưởng bởi nhiều biến số trực tiếp hoặc gián tiếp. Bao
gồm những biến số sinh học, mức chết trẻ sơ sinh, vai trò của phụ nữ, trình
độ học vân, thu nhập và nhiều biến khác. Giải thích mức sinh có thể giới
hạn phạm vi một người phụ nữ hoặc phạm vi một tổng thể dân cư chịu ảnh
hưởng của nhiều yếu tố xã hội và kinh tế.
Mức sinh là biến phụ thuộc, chịu ảnh hưởng của nhiều biến độc lập
khác. Hệ thống biến số có vai trò trung gian giữa các biến số hành vi và mức
sinh bao gồm:
- Những biến số trung gian
- Những biến sốcó liên quan đến đặc tính gia đình và hoàn cảnh gia
đình. Đây là nhóm biên số thứ hai
Trong những biến số này gồm nhiều biến số
+ Tuổi là một trong những biến số quan trọng nhất giải thích mức
sinh cuả cái nhân trong phạm vi vi mô. Cơ cấu tuổi là một trong những biến
số quan trọng khi giải thích mức sinh trong phạm vi vĩ mô. Trong cả hai
9
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
phạm vi tuổi liên quan chặt chẽ đến các biến trung gian: tuổi liên quan đến
kết hôn, ly hôn, goá, dạy thì, tần suất giao hợp, xác suất thụ thai và mãn kinh
+ Mức chết ảnh hưởng đến mức sinh qua một số cơ chế. Thứ nhất ảnh
hưởng đến số người trong độ tuổi sinh đẻ qua cơ cấu tuổi giới tính. Tại
phạm vi vi mô số con một cặp vợ chồng đẻ ra có thể chịu ảnh hưởng bởi xác
suất sông qua độ tuổi sinh đẻ, không có vợ hoặc chồng chết sớm. Thứ hai,
mức chết trẻ sơ sinh và mức chết trẻ em có ảnh hưởngtới mức sinh qua cơ
chế sinh học và hành vi.
+ Ngân sách, tài sản, thời gian của một gia đình cũng ảnh hưởng đến
mức sinh. Vì khi có con đòi hỏi phải có cả vật chất và thời gian, yêu cầu chi
phí và thuận lợi khi có con trong gia đình có thể ảnh hưởng đến mức sinh.
Một trong những chi phí quan trọng nhất khi tính chi phí có con là chi phí cơ
hộiu của người mẹ
+ Địa vi theo nhiều nhà nghiên cứu là nhân tố quyết định chủ chốt ảnh
hưởng đen mức sinh. Địa vị của phụ nữ có thể ảnh hưởng đến mức sinh
thông qua tuổi kết hôn, những lựa chọn sinh con trong hôn nhân và mức sinh
tự nhiên. Trình độ học vấn, sự tham gia vào lực lượng lao đông, khả năng
quyết định trong gia đình và tình trạng sức khoẻlà những yếu tố chủ yếu khi
nghiên cứu địa vị của phụ nữ và mức sinh.
+ Thu nhập là một biến số được nghiên cứu trong quan hệ với mức
sinh.Thu nhập có thể ảnh hưởng đến mức sinh bằng nhiều cách khác nhau.
Nếu coi con cáI như là của cảicho tiêu dùng thì thu nhập càng cao thì số con
moang muốn càng cao. Song có những vấn đề khác với giả thiết này là thu
nhập càng cao thì bố mẹ càng muốn con có chất lượng (trình độ học vân và
sức khoẻ) càng cao, con không phải là một vật chất cho tiêu dùng mà con là
khả năng cho sản xuất, đóng góp cho ngân sách của gia đình. Thu nhập cao
do có thể có nhiều con làm việc. Thứ ba, khi gộp thu nhập của vợ chông
trong tổng nguồn tàI sản gia đình sinh đẻ nuôi dạy còn ảnh hưởng đến công
việc của vợ thì mức sinh và thu nhập càng phức tạp.
+ Sở thích cũng ảnh hưởng đến mức sinh
- Biến xã hội gồm 2 loại biên số. Thứ nhất các biến số tình trạng
chính trị,chế độ xã hội, chế độ kinh tế. Loại biến số thứ hai là
những biến số có liên quan đến chính sách và chương trình có ảnh
hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến dân số hoặc một sốthành
phầncủa nó. Có thể nói nhân tố của mức sinh là rất đa dạng và
được chia thành ba nhóm: biến số trung gian, biến số gia đìng và
10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
biến số hoàn cảnh xã hội. Trong mỗi nhóm có nhiều biến số khác
nhau ảnh hưởng theo nhiều hướng. Chính vì thế mà đi sâu vào
nghiên cứu một nhântố để hiểu rõ hơn vêg sự tác động của nó tới
mức sinh là rất cần thiết.
II. MỘT SỐ KHÁI NIỆM, PHẠM TRÙ LIÊN QUAN VÀ CHỈ TIÊU
ĐÁNH GIÁ VỀ TRÌNH ĐỘ HỌC VÂN
1.Các khái niệm
* Khái niệm về giáo dục
Giáo dục có thể định nghĩa một cách khái quát nhất là tất cả các dang
học tập của con người. ậ đâu có sự hoạt đọng và giao lưu nhằm truyền đạt và
lĩnh hội những giá trị và kinh nghiệm xã hội thì ở đó có giáo dục. Theo một
nghĩa hẹp hơn, giáo dục là một quá trình được tổ chức một cách có mục
đích, có kế hoạch nằhm truyền đạt và lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội của
loaì người. Nơi tổ chức giáo dục một cách có hệ thống, có kế hoạch chặt chẽ
là nhà trường. ở đây, việc tổ chức quá trình giáo dục chủ yếu do những
người có kinh nghiệm, có chuyên môn đảm nhiệm đó là những thầy giáo,
những nhà giáo dục.
Bên cạnh đó giáo dục còn được tiến hành ở ngoài nhà trường, do các
tổ chức và các cơ sở xã hội khác nhau thực hiện như các tổ chức kinh doanh
các tôn giáo đoàn thể, các cụm dân cư . Người ta phân chia giáo dục thành
hai loại : giáo dục chính quy và giáo dục không chính quy. Giáo dục chính
quy là giáo dục theo một chương trình đã được Nhà Nước chuẩn hoá, còn
giáo dục không chính quy có chương trình tuỳ theo mục đích và yêu cầu của
người học. Giáo dục chính quy thường được tổ chức trong các nhà trường,
còn giáo dục không chính quy được tổ chức ở ngoài nhà trường
* Khái niệm về trình độ văn hoá
Trình độ văn hoá là toàn bộ những hiểu biết về vật chất và tinh thẩn
trong quă trình con người, cộng đồng, dân tộc, loàI người sinh sống và hoạt
động. Những biểu hiện đó bao gồm cả kinh nghiệm, vốn sống, tri thức lẫn
công cụ lao động, nhà ở ăn mặc rồi văn hoá nghệ thuật, kiến trúc và kỹ thuật,
công nghệ tức là toàn bộ sự phong phú về tinh thần và vật chất của mỗi
người và cả cộng đồng loài người
Trình độ học vấn thường được đobằng sự thành đạt, sự tích luỹ kiến
thức ở mức độ nào đó trong xã hội. Song đo trình độ học vấn dường như
11
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
chưa có chỉ tiêu tổng hợp cân sứng. Thông thường người ta sử dụng một số
chỉ tiêu sau: tình trạng đi học của dân cư , tỷ lệ biết chữ , tỷ lệ mù chữ, tỷ lệ
học sinh trên 1000 dân, cơ cấu các lốp học, các cấp học. Tuy nhiên mỗi chỉ
tiêu đều có một sức phản ánh và hạn chế riêng của nó.
2. Một số chỉ tiêu đánh giá về trình độ học vân và các yếu tố ảnh
hưởng
Để có một cái nhìn cụ thể về một hiện tượng nào đó trong tự nhiên
cũng như trong xã hội thì thông thương ngưòi ta hay xây dựng các chỉ tiêu
để phản ánh tính chất đặc thù của nó, các chỉ tiêu đó có thể ở dạng tuyệt đối
hoặc tương đối, tuỳ thuộc vào mục đích và cách nhìn của người nghiên cứu.
Do vậy, việc nghiên cứu đã đưa ra các chỉ tiêu về trình độ học vân không
nằm ngoài những cách trên.Thông thường để đánh giá về trình độ học vân
ngươi ta thường sử dụng các chỉ tiêu sau:
* Tỷ lệ ngươi biết chữ-tỷ lệ ngươi mù chữ.
Coi những chi tiết của nghiệp vụ thống kê không ảnh hưởng đáng kể
(nhóm điều tra riêng , một tỷ lệ nhỏ không xác định) có thể coi chỉ tiêu tỷ lệ
ngươi biết chữ-tỷ lệ ngươi mù chữ như một chỉ tiêu “kép” phản ánh hai bộ
phận của một tổng thể luôn luôn bằng 100%. Nếu ta biết tỷ lệ biết chữ là A
% thì tỷ lệ mù chữ sẽ là (100 - A%) và ngược lại tuỳ vào từng trường hợp
cụ thể khi thì dùng tỷ lệ biết chữ khi thì lại dùng tỷ lệ mù chữ nhằm mục
đích diễn đạt vấn đề thuận tiện hơn, sáng tỏ hơn.
* Số năm đi học trung bình
để tính được số năm đi học trung bình ngươi ta tính như sau: Số năm
đI học trung bình = tuổi thôi đi học (theo giới) - tuổi bắt đầu đến trường
(theo giới).
Khi tính toán về số năm đi học trung bình của toàn tỉnh thì ngươi ta
tchia thành các khu vực khác nhau để tính toán thường thì ngươi ta hay chia
theo khu vực nông thôn và thành thị, đồng thời tính chung cho toàn tỉnh. Từ
đó so sánh giữa các mức độ khác nhau về chỉ tiêu đánh giá. Để tính được số
năm đi học trung bình ngươi ta tính tuổi bắt đầu đi học của từng vùng và
tuổi thôi học của vùng đó, sau đó số năm đi học trung bình bằng tuổi thôi
học trừ đi tuổi bắt đầu đi học. Từ đó ta sẽ tinh được trình độ học vân của
12
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
từng vùng. Bên cạnh đó để tính được số năm đi học trung bình ngươi ta có
thể chia thành hai giới khác nhau đó là theo nam- nữ.
* Tỷ suất đI học (CER)
E
CER = *100
P
Trong đó:
E là số ngươi đi học
P là dân số trung bình
Tỷ suất này phản ánh số ngươi đi học trung bình trong 1000 dân
* Tỷ suất đ học đặc thù
E
i
Tỷ suất đi học đặc thù =
P
x
Trong đó:
E
i
số người đi học cấp I
P
x
dân dân số tuổi x
Tỷ suất này phản ánh số ngươi đi học theo từng cấp bậc ứng với từng
dộ tuổi
III. SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ HỌC VÂN Ở VIỆT
NAM NÓI CHUNG VÀ THANH HÓA NÓI RIÊNG
1. Mối quan hệ giữa trình độ học vân và mức sinh ở Thanh hóa
Mức sinh của phụ nữ phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó trình độ học
vân là một trong những yếu tố tác động mạnh đến mức sinh. Hai yếu tố này
có quan hệ tỷ lệ nghịch với nhau tức là khi trình độ học vân càng tăng thì
mức sinh càng giảm và ngựơc lại, vì khi có trình độ học vấn ngươi ta sẽ có
nhận thức sâu sác hơn về việc sinh đẻ có kế hoạch do vậy sẽ làm giảm mức
sinh. Mối quan hệ giữa trình độ học vân và mức sinh thể hiện ở một số khía
cạnh sau:
* Trình độ học vấn tác động đến mức sinh
Trình độ học vấn tuy không trực tiếp làm giảm mức sinh, nhưng nó có
ảnh hưởng rất mạnh mẽ đến mức sinh, mức độ ảnh hưởng này có xu hướng
tỷ lệ nghịch. Trong hầu hết tất cả các quốc gia trên thế giới, nhiều số liệu
nghiên cứu về dân số cho thấy rằng trình độ học vân càng cao thì mức sinh
13
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp S/v: Nguyễn Văn Cử - KTLĐ 39B
càng giảm và ngược lại khi trình độ học vân càng thấp thì mức sinh càng
tăng cao.
Mức độ ảnh hưởng của trình độ học vân vào mức sinh cũng phụ thuộc
vào vùng địa lý, điều kiện văn hoá của vùng. Đặc biệt là trình độ học vân
của phụ nữ mang lại tiềm năng cho cả lĩnh vực tăng và giảm sinh, thể hiện
thông qua sự thay đổi hành vi sinh sản. Trình độ học vấn làm trì hoãn tuổi
kết hôn, khoảng cach sinh giữa các phụ nữ có học vấn cao thì dài hơn so với
phụ nữ có học vấn thấp, điều kiện và trình độ nuôI con có xu hướng tốt hơn
ở những người phụ nữ có trình độ học vân cao hơn.
Trình độ học vấn còn liên quan đến tỷ lệ trẻ em bị tử vong, vì đối với
những phụ nữ có trình độ học vân caothì được giáo dục và có kiến thức về
sức khẻo và nuôi dạy con.
Phong tục tập quán ít tác động đến đối với những ni có trình độ học
vân cao. Mặt khác, trình độ học vân khác nhau cũng mang lại sự thay đổi
chậm chạp trong hành vi sinh sản từ việc loại bỏ những dự định về mức
sinh. ĐIều này thường xẩy vì trình độ học vân làm thay đổi ý muốn có con
trong nhiều cách. Những ngươi có trình độ học vân tự điều khiển được
những tiềm năng của mình và ít bị phụ thuộc vào những quan niệm phong
kiến về sự khác nhau giữa việc sinh con trai hay sinh con gái.
Với những lý do nêu trên ta có thể khảng định rằng đối với những
người có trình độ học vân cao bao giờ cũng thích quy mô gia đình nhỏ và
ngươi phụ nữ được hiểu như chiếc chìa khoá liên quan đến việc điều chỉnh
mức sinh. Giáo dục dân số được coi như môi trương trung gian truyền đi
những kiến thức hiện đại và cách sống mới đến mọi ngươi dân, để mở rộng
thêm sự gần gũi với những tiến bộ về việc sử dụng các BPTT, cũng như kiến
thức và trách nhiệm của từng ngươi dân với sự bùng nỗ dân số.
Mối quan hệ giữa trình độ học vân và mức sinh không chỉ đơn thuần
là mối quan hệ một chiều mà đó là mối quan hệ hai chiều rất rõ nét tức là
còn có sự tác động giữa mức sinh đến trình độ học vân. Bởi vì trình độ học
vân đạt được chính là kết quả của một hệ thống giáo dục có quy mô. Để đạt
được trình độ học vân càng cao đòi hỏi phảI có một hệ thống giáo dục cao
tương xứng. Dân số luôn là đầu vào của giáo dục quan hệ cũng giống
nhưquan hệ giữa nguyên liệu và sản phẩm vậy. Muốn có sản phẩm tốt với
chất lượng tốt và khối lượng lớn thì đòi hỏi công nghệ phảI hiện đại và quy
mô phải đủ lớn thì mới đáp ứng được các yêu cầu đó. Trong những năm gần
đây tốc độ tăng
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét