-Khi xét hiệu quả đầu t cần quan tâm xem xét toàn ba giai đoạn của quá trình đầu
t, tránh tình trạng thiên lệch, chỉ tập trung vào giai đoạn thực hiện dự án mà không
chú ý vào cả thời gian khai thác dự án.
-Do chú ý sản xuất kéo dài nên việc hoàn vốn đợc các nhà đầu t đặc biệt quan
tâm, phải lựa chọn trình tự bỏ vốn thích hợp để giảm mức tối đa thiệt hại do ứ
đọng vốn ở sản phẩm dở dang, việc coi trọng hiệu quả kinh tế do đầu t mang lại là
rất cần thiết nên phải có các phơng án lựa chọn tối u, đảm bảo trình tự XDCB.
Thời gian hoàn vốn là một chỉ tiêu rất quan trọng trong việc đo lờng và đánh giá
hiệu quả sử dụng vốn đầu t.
Thứ t, đầu t là một lĩnh vực có rủi ro lớn. Rủi ro, trong lĩnh vực đầu t XDCB chủ
yếu do thi gian của quá trình đầu t kéo dài. Trong thời gian này, các yếu tố kinh
tế, chính trị và cả tự nhiên ảnh hỏng sẽ gây nên những tổn thất mà các nhà đầu t
không lờng định hết khi lập dự án. Các yếu tố đợc đầu t. Sự thay đổi chính sách
nh quốc hữu hoá các cơ sở sản xuất, thay đổi chính sách thuế, mức lãi suất, sự thay
đổi thị trờng, thay đổi nhu cầu sản phẩm cũng có thể gây nên thiệt hại cho các nhà
đầu t, tránh đợc hoặc hạn chế rủi ro sẽ thu đợc những món lời lớn, và đây là niềm
hy vọng kích thích các nhà đầu t.
4. Các nguồn hình thành vốn đầu t
Vốn đầu t của nến kinh tế đợc hình thành từ hai nguồn chính vốn trong nớc và
vốn nớc ngoài.
a. Vốn trong nớc
-Vốn ngân sách nhà nớc: gồm ngân sách trung ơng và ngân sách địa phơng. Vốn
ngân sách đợc hình thành từ vốn tích luỹ của nền kinh tế và đợc Nhà nớc duy trì
trong kế hoạch ngân sách để cấp cho đơn vị thực hiện các công trình thuộc kế
hoạch Nhà nớc.
5
-Vốn của các doanh nghiệp quốc doanh: Đợc hình thành từ lợi nhuận để lại của
các doanh nghiệp để bổ sung cho vốn kinh doanh. Nguồn vốn này luôn có vai trò
to lớn và tác dụng trực tiếp nhất đối với tốc độ tăng trởng hàng năm của tổng sản
phẩm trong nớc. Đây chính là nguồn vốn mà các chính sách kinh tế trong các giai
đoạn tiếp theo.
-Vốn của t nhân và của hộ gia đình:
Trong xu hớng khuyến khích đầu t trong nớc và cổ phần hoá những doanh nghiệp
nhà nớc làm ăn thua lỗ thì nguồn vốn đầu t từ khu vực này ngày càng lớn về quy
mô và tỷ trọng so với vốn đầu t của khu vực Nhà nớc.
Vốn đầu t của t nhân hay các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là phần lợi nhuận
còn lại sau khi trừ đi các loại thuế và các khoản lãi cho các cổ đông (đối với công
ty cổ phần). Vốn của dân c là phần thu nhập cha dùng đến thờng đợc tích luỹ dới
dạng trữ kim, USD hay các bất động sản hoặc gửi tiết kiệm trong ngân hàng hoặc
ngày công lao động.
b. Vốn nớc ngoài
Vốn đầu t nớc ngoài là vốn của các tổ chức, cá nhân nớc ngoài đầu t vào trong nớc
dới các hình thức đầu t gián tiếp hoặc đầu t trực tiếp.
-Vốn đầu t gián tiếp: là vốn của các Chính Phủ, các tổ chức quốc tế nh: Viện trợ
không hoàn lại, cho vay u đãi với lãi suất thấp với thời hạn dài, kể cả vay theo hình
thức thông thờng. Một hình thức phổ biến của đầu t gián tiếp tồn tại dới hình thức
ODA-Viện trợ phát triển chính thức của các nớc công nghiệp phát triển. Vốn đầu
t gián tiếp thơng lớn, cho nên tác dụng mạnh và nhanh đối với việc giải quyết dứt
điểm các nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của nớc nhận đầu t.
-Vốn đầu t trực tiếp (FDI): là vốn của các doanh nghiệp và cá nhân nớc ngoài đầu
t sang các nớc khác và trực tiếp quản lý hoặc tham gia quản lý quá trình sử dụng
và thu hồi vốn bỏ ra. Vốn này thờng không chỉ đủ lớn để giải quyết dứt diểm từng
6
vấn đề kinh tế xã hội của nớc nhận đầu t . Tuy nhiên, với vốn đầu t trực tiếp, nớc
nhận đầu t không phải lo trả nợ, lại có thể dễ dàng có đợc công nghệ ( do ngời đầu
t dem vào góp vốn sử dụng ), trong đó có cả công nghệ bị cấm xuất theo con đờng
ngoại thơng, ví lý do cạnh tranh hay cấm vận nớc nhận đầu t; học tập kinh nghiệm
quản lý, tác phong làm việc theo lối công nghiệp của nớc ngoài, gián tiếp có chỗ
đứng trên thị trờng thế giới ; nhanh chóng đợc thế giới biết đến thông qua quan hệ
làm ăn với nhà đầu t. Nớc nhận đầu t trực tiếp phải chia sẻ lợi ích kinh tế do đầu t
đem lại với ngời đầu t theo mức độ góp vốn cuả họ. Vì vậy, có quan điểm cho rằng
đầu t trực tiếp sẽ làm cạn kiệt tài nguyên của nớc nhận đầu t.
II. Các chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn đầu t.
Các chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn đầu t
Đo lờng và đánh giá hiệu quả vốn đầu t ở tầm vĩ mô tức là đo lờng và đánh giá
hiệu quả của từng dự án đầu t.
- Thời hạn thu hồi vốn.
Thời hạn thu hồi vốn đầu t xác định khoảng thời gian số vốn đầu t bỏ vào thu hồi
lại đợc hoàn toàn.
Thời hạn thu hồi vốn đầu t có thể xác định theo thời hạn thu hồi vốn đầu t giản
đơn (ký hiệu là T) và thời hạn thu hồi vốn đầu t có tính đến yếu tố thời gian của
tiền ( thời hạn thu hồi vốn đầu t có chiết khấu t ).
Thời hạn thu vốn đầu t giản đơn
T
K= CFi
I=1
T: thời hạn thu hồi vốn giản đơn
7
CFi = lợi nhuận + khấu hao = Bi - Ci
K: tổng vốn đầu t ban đầu
Thời hạn thu hồi vốn đầu t có chiết khấu:
+ Phơng pháp trừ dần:
Ki: là số vốn đầu t qui về năm i
CFi = lợi nhuận + khấu hao năm i
I = Ki - CFi là số vốn đầu t đã thu hồi một phần tại năm i sẽ chuyển sang năm i
+ 1 để thu hồi tiếp.
Ta có: Ki+1 = i (1+r)
Ki = i-1 (1+r)
Khi
i
0 thì i t
+ Phơng pháp cộng dồn:
t (Bi-Ci)
K =
____________
I=1 (1+r)
i
Quy đổi các giá trị CFi về năm 0 rồi cộng lại cho đến khi bằng với giá trị K khi
đó ta sẽ xác định đợc thời hạn thu hồi vốn đầu t có tính đến yếu tố thời gian của
tiền.
- . Tỷ lệ thu hồi vốn nội tại (IRR)
Tỷ lệ huy động vốn nội tại IRR là tỷ lệ lãi do dự án đem lại.
Nếu ta huy động vốn với lãi suất r để thực hiện một dự án đem lại lãi suất IRR thì :
8
Nếu IRR<r dự án sẽ lỗ tức NPV < 0
Nếu IRR=r dự án sẽ hoà vốn NPV=0
Nếu IRR>r dự án sẽ lỗ tức NPV>0
IRR là một tỷ lệ lãi rất quan trọng để xác định hiệu quả đầu t của một dự án.
IRR là tỷ lệ lãi mà nếu thay nó để xác định NPV thì NPV = 0 tức là :
n (Bi-Ci)
NPV = =0
I=0 (1+IRR)
i
Xác định IRR : n (Bi-Ci)
= 0
I=1 (1+x)
i
Giải phơng trình này dùng hai phơng pháp nội suy và ngoại suy.
- Chỉ tiêu hiện giá thuần (NPV)
n CFi
NPV =
I=0 (1+r)
i
CFi = Bi - Ci
Bi - Thu nhập năm i
Ci - Chi phí năm i
n- khoảng thời gian hoạt động của dự án
r- tỷ lệ chiết khấu
9
NPV > 0 thì dự án đầu t có hiệu quả và chỉ tiêu này càng lớn hơn không, hiệu quả
càng cao.
- Tỷ số lợi ích / chi phí (B/C)
Tỷ số lợi ích / chi phí (B/C) là tỷ số giữa hiện giá thu nhập và hiện giá chi phí, đợc
tính theo công thức:
Tổng hiện giá thu nhập Bt/(1+i)
t
B/C = =
Tổng hiện giá chi phí Ct/(1+i)
t
t =1 n
Trong đó : Bt thu nhập năm t
Ct Chi phí năm t
I: suất chiết khấu
N: Tuổi thọ kinh tế hoặc thời hạn của dự án đầu t
Nếu B/C >1 : Thu nhập > Chi phí, dự án có lãi (hiệu quả )
Nếu B/C = 1 :Thu nhập = Chi phí, dự án không có lãi
Nếu B/C < 1: Thu nhập < Chi phí , dự án bị lỗ
Ưu điểm của chỉ tiêu này cho thấy mức thu nhập của một đồng chi phí, nhng nhợc
điểm là không cho biết tổng số lãi ròng thu đợc (có dự án B/C lớn, nhng tổng lãi
ròng vẫn nhỏ )
III. Các nhân tố ảnh hởng đến hiệu quả vốn đầu t.
1. Chiến lợc công nghiệp hoá.
10
Công nghiệp hoá đợc coi là nhiệm vụ trọng tâm trong suốt thời kỳ quá độ từ nền
sản xuất nhỏ, lạc hậu lên một nền sản xuất lớn, hiện đại. Vì vậy, chiến lợc công
nghiệp hoá sẽ ảnh hởng đến các chính sách kinh tế khác. Lựa chọn chiến lợc công
nghiệp hoá đúng sẽ tạo cho việc lựa chọn các chiến lợc, các chính sách đúng đắn.
Các chiến lợc công nghiệp hoá từ trớc tới nay đã đợc các nhà kinh tế tổng kết
thành 4 mô hình: công nghiệp hoá, hình thành trong những điều kiện lịch sử khác
nhau. Thực tế đã chứng minh, quốc gia nào lựa chọn mô hình chiến lợc công
nghiệp hoá đúng đắn thì sự nghiệp công nghiệp hoá sẽ thành công, vốn đầu t đợc
sử dụng có hiệu quả. Các nớc công nghiệp mới là những đã thành công trong sự
nghiệp công nghiệp hoá theo mô hình công nghiệp hoá theo hớng thay thế nhập
khẩu. Ngay cả cộng hoà dân chủ nhân dân Triều tiên, đất nớc đợc mệnh danh là
Thiên lý mã thành công nhất trong công nghiệp hoá theo mô hình này thì sau đó
và cho đến nay đã gặp rất nhiêù khó khăn trong phát triển kinh tế, theo đó vốn đầu
t đợc sử dụng kém hiệu quả.
2. Các chính sách kinh tế.
Các chính sách kinh tế là nhóm nhân tố tác động mạnh mẽ đến hiệu quả sử
dụng vốn đầu t. Các chính sách này gồm chính sách định hớng phát triển kinh tế
nh: Chính sách công nghiệp, chính sách thơng mại, chính sách đầu t và các
chính sách làm công cụ điều tiết vĩ mô hoặc vi mô nh: Chính sách tài khoá ( công
cụ chủ yếu là chính sách thuế và chi tiêu của Chính Phủ), chính sách tiền tệ (công
cụ là chính sách lãi suất và mức cung ứng tiền), chính sách tỷ gia hối đoái, chính
sách khấu hao,
Các chính sách kinh tế tác động đến hiệu quả sử dụng vốn đầu t, tạo điều kiện
cho nến kinh tế phát triển theo chiều hớng tích cực hay tiêu cực, vốn đầu t đợc sử
dụng có hiệu quả cao hay thấp. Các chính sách kinh tế tác động vào lĩnh vực đầu t,
góp phần tạo ra một cơ cấu đầu t nhất định, là cơ sở để hình thành một cơ cấu hợp
11
lý hay không cũng nh tác động làm giảm hoặc tăng thât thoát vốn đầu t, theo đó
mà vốn đầu t đợc sử dụng hiệu quả hoặc kém hiệu quả.
Trong quá trình khai thác sử dụng các đối tợng đầu t hoàn thành, các chính sách
kinh tế tác động làm cho các đối tợng này phát huy tác dụng tích cực hay tiêu cực,
vốn đầu t đợc sử dụng có hiệu quả cao hay thấp. Các chính sách kinh tế tác động
vào lĩnh vực đầu t, góp phần tạo ra một cơ cấu đầu t nhất định, là cơ sở để hình
thành cơ cấu hợp lý hay không cũng nh tác động làm giảm hoăc tăng thất thoát
vốn đầu t, theo đó mà vốn đầu t đợc sử dụng hiệu quả hoặc kém hiệu quả.
3. Công tác tổ chức quản lý đầu t xây dựng.
Tổ chức quản lý đầu t xây dựng là một lĩnh vực rất rộng, bao gồm nhiều nội
dung nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế đầu t sản xuất kinh doanh phù
hợp với chiến lợc và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nớc trong từng
thời kỳ, để chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiệp hoá - hiện đại hoá,
đẩy nhanh tốc độ tăng trởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nhân
dân. Sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn vốn đầu t do nhà nớc quản lý, chống
thât thoát lãng phí. Bảo đảm xây dựng dự án theo quy hoạch xây dựng yêu cầu bền
vững mỹ quan, bảo vệ môi trờng sinh thái, tạo môi trờng cạnh tranh lành mạnh
trong xây dựng, áp dụng công nghệ tiên tiến, bảo đảm chất lợng và thời hạn xây
dựng với chi phí hợp lý, bảo hành công trình xây dựng.
Việc tổ chức quản lý chặt chẽ theo đúng trình tự XDCB đối với các dự án thuộc
nguồn vốn NSNN, vốn tín dụng do nhà nớc bảo lãnh, vốn tín dụng đầu t phát triển
nhà nớc và vốn do doanh nghiệp Nhà nớc. Phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm
của cơ quan quản lý Nhà nớc, chủ đầu t, tổ chức t vấn và nhà thầu trong quá trình
đầu t và xây dựng nhằm sử dụng có hiệu quả vốn đầu t. Theo đó, nội dung gồm:
-Phân loại dự án đầu t theo tính chất, quy mô đầu t để phân cấp quản lý.
12
-Công tác kế hoạch hoá đầu t để tổng hợp cân đối vốn đầu t của tất cả các thành
phần kinh tế trong nền kinh tế quốc dân, dự báo các cân đối vĩ mô. ở các doanh
nghiệp cân đối và phản ánh đầy đủ các nguồn vốn khấu hao cơ bản, tích luỹ từ lợi
tức sau thuế, các nguồn huy động trong và ngoài nớc.
-Công tác giám định đầu t các dự án do cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu t.
-Công tác xây dựng cơ chế chính sách về quản lý quy hoạch quản lý đầu t xây
dựng và ban hành các tiêu chuẩn, quy phạm, quy chuẩn xây dựng, quy trình thiết
kế xây dựng, các quy định về quản lý chất lợng công trình xây dựng, hệ thống
định mức chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, định mức chi phí t vấn, xây dựng đơn giá,
-Công tác chuẩn bị đầu t, thăm dò thị trờng, thu thập tài liệu, môi trờng sinh thái,
điều tra khí tợng thuỷ văn, lập dự án đầu t, điều tra, khảo sát thiết kế,
-Công tác đấu thầu xây dựng theo quy chế.
-Công tác tổ chức chuẩn bị thực hiện dự án, quản lý thi công xây lắp, triển khai
thực hiện dự án đầu t.
-Công tác kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn đầu t.
-Công tác tạm ứng, thanh toán, quyết toán vốn đầu t xây dựng cơ bản hoàn thành.
Công tác quản lý đầu t xây dựng cơ bản theo trình tự XDCB có ảnh hởng trực
tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn đầu t.
Nhóm nhân tố này ảnh hởng đến hiệu quả sử dụng vốn đầu t, trớc hết là tác
động đến việc tạo ra kết quả đầu t ( các đối tợng đầu t hoàn thành ) và tác động
đến chi phí đầu t.
Chất lợng của công tác tổ chức quản lý đầu t xây dựng nói trên sẽ tạo điều kiện
cho việc tiết kiệm hay thất thoát lãng phí vốn đầu t, cũng tạo điều kiện cho các
kết quả đầu t tăng hay giảm về mặt khối lợng và mang lại nhiều hay ít các lợi ích
13
kinh tế - xã hội khi khai thác sử dụng các kết quả đầu t này. Do những thiếu sót
trong công tác quản lý đầu t xây dựng đã làm cho vốn đầu t bị thất thoát lãng phí.
Một số đối tợng đầu t hoàn thành mang lại hiệu quả sử dụng không nh mong
muốn làm cho số vốn đầu t sử dụng kém hiệu quả.
4. Tổ chức khai thác, sử dụng các đối tợng đầu t hoàn thành.
Nhân tố này thuộc mắt xích cuối cùng của sợi dây chuyền hiệu quả. Tổ chức
khai thác các đối tợng đầu t hoàn thành sẽ mang lại một khối lợng cung ứng hàng
hoá, dịch vụ nhất định. So sánh khối lợng hàng hoá dịch vụ này với nhu cầu hàng
hóa dịch vụ của nền kinh tế sẽ xác định lợi ích kinh tế của vốn đầu t. Đây là một
trong hai nhân tố cấu thành hiệu quả vốn đầu t.
Tổ chức khai thác các đối tợng đầu t hoàn thành có kết quả tốt hay không lại phụ
thuộc vào nhiều nhân tố:
-Do tác động của việc chọn mô hình chiến lợc kinh tế và tác động của công tác tổ
chức quản lý đầu t xây dựng các nhân tố này tuỳ theo mức độ đúng đắn, thích hợp
của chúng mà tác động tích cực hay tiêu cực đến kết quả khai thác các đối tợng
đầu t hoàn thành.
-Các nhân tố thuộc bản thân tổ chức khai thác, sử dụng các đối tợng đầu t hoàn
thành nh công tác quản lý, tổ chức sản xuất, công tác nghiên cứu triển khai áp
dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến vào sản xuất, công tác tiếp thị
chiếm lĩnh và mở rộng thị trờng tiêu thụ sản phẩm, công tác cải tiến mẫu mã, chất
lợng sản phẩm
Các nhân tố này, theo vị trí riêng của chúng, có thể tác động độc lập và theo mối
liên hệ tác động lẫn nhau giữa chúng có thể tác động tổng hợp đến hiệu quả sử
dụng vốn đầu t.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét